27.06.2019 - UNESCO Office in Kathmandu

Joint Programme becomes a turning point for adolescent girls and women in Ratuahat and Sarlahi संयुक्त कार्यक्रमबाट रौतहट र सर्लाही जिल्लाका किशोरी तथा महिलाहरु लाभान्वित


In the southern countryside of Rautahat District, the young girls and boys of Basantpatti School, like any other adolescents of their age, were curious about their reproductive growth. Be it the first menstruation, or an ever-growing attraction towards a classmate, the young people were struggling to handle these changes within themselves.

A year ago, when the school established an Adolescent Friendly Information Corner (AFIC), the first in Paroha Municipality, it gradually became a discussion point and a way for both students and teachers to deal with the ups and downs of the adolescents enrolled at this populous school of 1600 students.

On the morning of 4 June 2019, when a team from KOICA Nepal, UNESCO, UNFPA, and UN Women, along with a government representative, reached the Basantpatti School, several girls and boys had gathered at the AFIC to talk to them.

“Most girls, including myself, would be absent from school during our monthly periods. The school did not provide sanitary pads and attending classes with blood-stained skirts was a major embarrassment,” said 15 year-old Ruby Kumari Sah, a student of grade 9.

“For last year we have had sanitary pads always available at the AFIC. We can take our problems of reproductive health as well as insecurities related to harassment and sexual violence to the AFIC,” added Ritika Patel, 13, who is Ruby’s classmate.

The two teachers – one male and one female, simultaneously organize counselling for the students once a week, which is part of their responsibility as AFIC focal points. The comprehensive reproductive and sexuality education is going hand in hand with regular classes. This has enhanced the culture of open discussions of typically hidden issues among the boys and girls. The school management highlights this as one of their major appeals when attracting more students.

Established under the KOICA-funded UNESCO-UNFPA-UN Women Joint Programme for the “Empowerment of Adolescent Girls and Young Women through Comprehensive Sexuality Education and Safe Learning Environment”, the AFIC has gained popularity among other schools in the municipality,  as reflected in comments by Krishna Prasad Jaiswal, a former teacher who is now the Education Coordinator at Paroha municipality office. “The municipality plans to replicate these kind of AFICs in five more schools,” he said.

The Joint Programme, effective from 2016 to 2020, has had multiplier impacts on different sections of society by focusing on the holistic well-being of the girls and women spread over diverse communities.  The AFICs have been established in 50 schools of the project districts – Rautahat, Sarlahi, Sunsari, Achcham and Bajura.

Likewise, a significant number of the girls and women between 10 to 24 years of age who had not been attending school are now enrolled to the Functional Literacy Classes (FLC) and are able to further integrate their literacy achievements to formal education systems. In 2018 alone, 493 girls and women have enrolled in 25 FLCs in the five project districts. Ten of those FLCs were conducted in Rautahat and Sarlahi districts. The project plans to run 69 FLCs this year alone.               

Talking to the monitoring team of the Joint Programme, community members from the Rautahat and Sarlahi districts of Province 2 said the programme was bringing hidden women to the light through education and empowerment.

Some exemplary work has been done in Okalwa Community Learning Center (CLC) of Rajpur Municipality, where all the enrollees belong to a religious minority, the Muslim community. The monitoring team found that seven of the girls taking the classes were child brides, and many of them had never been to school before.

Shobhtar Khatun, 13, is married. The relief, for now, is that her parents have decided to send her to her husband’s home only after she is 20. She has started the FLC to learn to read and write. Shobhtar is gifted with in cloth designing and embroidery, skills learned from her elders. She wants to be able to do simple mathematics and calculation in order to do the designing work later when she grows up. Other girls at this CLC have dreams to become teachers and nurses.    

“It is good to see that these young girls who were confined within their homes are now gaining confidence to meet new people and express their dreams, and that they want to continue their studies,” Kim Jinhwa, Deputy Director at KOICA Nepal Office said after meeting the girls. She believes that the Joint Programme will create many more female champions who will continue to empower women and girls of disadvantaged communities.

In Fatuwa of Rajpur municipality, women were found occupied in making beautiful bangles in different colours and designs when the monitoring team arrived to talk to them about their experiences related to the income generating training provided under the Joint Programme.

The dedication of the thirty women taking the bangle-making training was such that they would work continuously regardless of the summer heat—it was 35 degrees Centigrade on that late morning. When asked how they were managing to work amid the heat, Ranju Mahato replied, “We do not want to miss any opportunity that can help us to earn in the coming days.”

The bangle training was identified as a good opportunity for making money by the trainees themselves, as they can find customers for these products in their own neighborhoods. “I can easily sell these items ranging from 100 to 3000 rupees, as all women need to wear bangles,” said Shreepati Kumari.

Similarly, in both districts other women are now earning by tailoring, doll making and growing seasonal vegetables. The women said that they have seen a social and economic transformation in themselves after putting the training they received into action in business.

“I see the difference in how my family and community members treated me before and now. I get respect because I earn and inspire others to do the same,” Sushmita Thapa from Lalbandi municipality said.

A total of 2210 adolescent girls and young women have benefitted through the income-generating skills training in fields such as beautician studies, banana farming, crystal and ornament designing, hand embroidery and knitting, mushroom farming, pickle-making, and sweets and snack making, among others.    

During the three-day visit, the monitoring mission team interacted with the mayors of the Rajpur and Lalbandi municipalities in the Rautahat and Sarlahi districts, who expressed their willingness for continued cooperation with the Joint Programme. The Mayor of Lalbandi Municipality, Man Bahadur Khadka, said that his office was receiving more requests to build gender friendly toilets in public schools following the model toilet construction at Shree Secondary School under the project.

Balaram Timalisina, National Professional Officer at UNESCO Kathmandu Office, told the mayors and other local representatives that the Joint Programme has worked with the approval of the government to support the authorities in achieving gender equality through comprehensive sexuality education and safe learning environment.

Likewise, Yadav Prasad Acharya from the Ministry of Education, Science and Technology, told the project recipients that the project is part of the government’s programme and should be seen accordingly.  

The monitoring team went to a total of 11 project sites and programme venues and met with FLC facilitators, school students, teachers, and locally elected representatives, among others.          

संयुक्त कार्यक्रमबाट रौतहट र सर्लाही जिल्लाका किशोरी तथा महिलाहरु लाभान्वित

रौतटहट जिल्लाको दक्षिणी ग्रामीण इलाकामा पर्ने वसन्तपत्ती विद्यालयका युवा छात्रा–छात्रहरु पनि उनीहरुको उमेर समूहका अन्य किशोरकिशोरीहरु जस्तै आफ्नो प्रजनन (अङ्गको) वृद्धिका बारेमा जिज्ञासू थिए । पहिलो पटक महिनावारी हुँदा होओस् वा आफ्ना सहपाठी प्रति सँधै बढिरहेको आकर्षण, यी युवाहरुले आफूमा आएका यस्ता परिवर्तनहरुलाई सम्हाल्न संघर्ष गरिरहेका थिए ।

परोहा नगरपालिकामा यसप्रकारको पहिलो सूचना केन्द्रका रुपमा एक वर्ष पहिले विद्यालयले किशोरकिशोरी मैत्री सूचना केन्द्र स्थापना गरे पछि विस्तारै यो विद्यार्थी र शिक्षक दुवैका लागि किशोरकिशोरीहरुका उतारचढावहरुलाई (सहजताका साथ) सम्हाल्ने बारेमा छलफल गर्ने तथा सम्भावित उपायहरु पत्ता लगाउने थलो बनेको छ । यहाँ १६०० जना विद्यार्थीहरु अध्ययन गर्नका लागि भर्ना भएका छन् ।

जून ४ तारिख विहान कोइका नेपाल, युनेस्को, युएनएफपीए र युएन वुमनका साथै सरकारका प्रतिनिधिहरु सम्मिलित एउटा टोली वसन्तपत्ती विद्यालय पुग्दा थुप्रै छात्रा तथा छात्रहरु आफ्ना बारेमा कुरा गर्न उक्त केन्द्रमा भेला भएका थिए ।

“म लगायत थुप्रै छात्राहरु महिनावारीका बेला विद्यालयमा अनुपस्थित हुन्थ्यौँ । विद्यालयले स्यानिटरी प्याड उपलब्ध गराउँदैनथ्यो, रगत लागेको स्कर्ट लगाएर कक्षामा उपस्थित हुनु मुख्य लाजको विषय हुन्थ्यो”, कक्षा ९ मा पढ्ने १५ वर्षिय रुवी कुमारी शाहले भनिन् ।

“गएको वर्ष देखि हाम्रो लागि यस केन्द्रमा स्यानिटरी प्याड सँधै उपलब्ध भइरहेको छ । हामीले हाम्रो प्रजनन स्वास्थ्यका साथसाथै दुर्व्यवहार एवं यौन हिंसासँग सम्बन्धित असुरक्षा जस्ता विषयहरुलाई यस केन्द्रमा ल्याउन सक्छौँ ”, रुविसँगै पढ्ने १३ वर्षिय रितिका पटेलले सुनाइन् ।

एक महिला र एक पुरुष गरी दुई जना शिक्षकहरुले हप्ताको एक पटक विद्यार्थीहरुका लागि परामर्श कार्यक्रम सञ्चालन गर्दछन् जुन यस केन्द्रको सम्पर्क व्यक्तिका रुपमा उनीहरुको दायित्व भित्र पर्दछ । साथसाथै नियमित कक्षाहरुमा  विस्तृत प्रजनन तथा यौनिकता शिक्षा पनि प्रदान गरिएको छ । यसले खास गरेर छात्र र छात्राहरुका लुकेका सवालहरुका बारेमा खुला छलफललाई अभिवृद्धि गरेको छ । विद्यालयमा बढि विद्यार्थीहरु आकर्षित गर्दा विद्यालय व्यवस्थापन समितिले यसलाई एउटा मुख्य आकर्षणका रुपमा चर्चा गर्नेगर्दछ ।

कोइकाको आर्थिक सहयोगमा “विस्तृत यौनिक शिक्षा तथा सुरक्षित सिकाइको वातावरणका माध्यमबाट किशोरी तथा युवा महिलाको सशक्तिकरण” का लागि युनेस्को, युएनएफपीए र युएन वुमनद्वारा सञ्चालित संयुक्त कार्यक्रम अन्तरगत स्थापित यो केन्द्रले नगरपालिकाका अन्य विद्यायलहरुमा पनि लोकप्रियता हाँसिल गरेको पूर्व शिक्षक तथा हाल परोहा नगरपालिकामा शिक्षा संयोजक कृष्णप्रसाद जयसवालले सुनाउनु भयो । “नगरपालिकाले यस प्रकारका सूचना केन्द्रहरुलाई थप पाँचवटा विद्यालयहरुमा लैजाने योजना बनाएको छ”, उहाँले भन्नु भयो ।

विविध समूदायका छात्रा तथा महिलाहरुको समग्र हितमा केन्द्रित गरी सन् २०१६ देखि २०२० सम्मका लागि सञ्चालन गरिएको यो संयुक्त कार्यक्रमबाट समाजका विभिन्न क्षेत्रहरुमा बहुआयामिक प्रभाव परेको छ । परियोजना लागू भएका रौतहट, सर्लाही, सुनसरी, अछाम र बाजुरा जिल्लाका पचासवटा विद्यालयहरुमा किशोरकिशोरीमैत्री सूचना केन्द्रहरु स्थापना गरिएको छ ।

यसै गरी उल्लेख्य संख्यामा १० देखि २४ वर्षको उमेर समूहका बालिका तथा महिलाहरु जो विद्यालय जाँदैनथे, उनीहरु अहिले कार्यमूलक साक्षरता कक्षामा भर्ना भएका छन् । उनीहरु साक्षरता सम्बन्धी आफ्ना उपलब्धीहरुलाई औपचारिक शिक्षा प्रणालीमा एकीकृत गर्न सक्षम भएका छन् । सन् २०१८ मा मात्रै ४९३ जना बालिका तथा महिलाहरु पाँचवटा परियोजना जिल्लाहरुका २५ वटा कार्यमूलक साक्षरता कक्षामा भर्ना भएका थिए । यी मध्ये दशवटा साक्षरता कक्षाहरु रौतहट र सर्लाही जिल्लामा सञ्चालन गरिएको थियो । परियोजनाले यस वर्ष थप ६९ वटा साक्षरता कक्षाहरु सञ्चालन गर्ने योजना बनाएको छ ।

संयुक्त कार्यक्रमको अनुगमन टोलीसँग कुरा गर्दै प्रदेश २ को रौतहट र सर्लाही जिल्लाका समुदायका सदस्यहरुले शिक्षा र सशक्तिकरणका माध्यमबाट लुकेका महिलाहरुलाई अगाडि ल्याएको बताए ।

केहि उदाहरणीय कार्य राजपुर नगरपालिकाको ओकल्वा सामुदायिक सिकाइ केन्द्रमा गरिएको छ जहाँ भर्ना भएका सबै जना धार्मिक अल्पसंख्यक मुस्लिम समुदायका छन् । साक्षरता कक्षामा भर्ना भएकाहरु मध्ये सात जना बाल्यअवस्थामा विवाह भएका र धेरैजना पहिले कहिल्यै विद्यालय नगएकाहरु भएको अनुगमन भ्रमणका क्रममा भेटिएको थियो ।

तेह्र वर्षिय शोभतर खातुन विवाहित हुन् । उनका बावुआमाले उनी २० वर्ष पुगेपछि मात्रै श्रीमानको घर पठाउने निर्णय गरेपछि उनलाई अहिले राहत महशुस भएको छ । पढ्न र लेख्न सिक्नका लागि उनले साक्षरता कक्षामा जान थालेकी छन् । शोभतरले आफ्ना अग्रजहरुबाट कपडा डिजाइन गर्ने तथा त्यसमा कढाइ भर्ने सीप जानेकी छन् । उनी आफू ठूलो भए पछि डिजाइनिङको काम गर्नका लागि सामान्य हिसाव राख्न र जोडघटाउ गर्न सक्षम हुन चाहन्छिन् । यो सिकाइ केन्द्रका अरु बालिकाहरुले पनि शिक्षक र नर्स बन्ने सपना देखेका छन् ।    

“यी युवा महिलाहरु जो आफ्नो घरभित्रै सीमित थिए, अहिले उनीहरु नयाँ मानिसहरुसँग भेट्ने र आफ्ना सपनाहरु व्यक्त गर्ने आत्मविश्वास प्राप्त गरेका छन् र उनीहरुले आफ्नो अध्ययनलाई निरन्तरता दिन चाहन्छन् ।”, कोइका नेपाल कार्यालयका उप निर्देशक किम जिन्वाले भन्नु भयो । उहाँले संयुक्त कार्यक्रमले विपन्न समुदायका महिला तथा बालिकाहरुलाई सशक्तिकरण गर्ने कार्यलाई निरन्तरता दिने थुप्रै महिला नेताहरु जन्माउने विश्वास व्यक्त गर्नुभयो ।

राजपुर नगरपालिकाको फतुवामा संयुक्त कार्यक्रम अन्तरगत प्रदान गरिएको आयआर्जन तालिम कार्यक्रमहरुसँग सम्बन्धित महिलाहरुसँग उनीहरुको अनुभवका बारेमा कुरा गर्न अनुगमन टोली पुग्दा उनीहरुले विभिन्न रङ र डिजाइनका सुन्दर चुराहरु बनाउन व्यस्त रहेको भेटिए ।

चुरा बनाउने तालिम लिइ रहेका तीस जना महिलाहरुको समर्पण यस्तो थियो कि उनीहरु उखरमाउलो गर्मीका बावजूद पनि निरन्तर रुपमा काम गर्दथे −त्यो विहानको तापक्रम ३५ डिग्री सेन्टिग्रेड थियो । यस्तो गर्मीमा पनि कसरी काम गर्न सकिरहनु भएको छ भनेर सोध्दा सहभागीमध्येका एक रञ्जु महतोले भन्नुभयो, “आउने दिनमा कमाउनका लागि मद्दत गर्ने कुनै पनि अवसरहरु हामी गुमाउन चाहदैनौँ ।”

आफ्ना उत्पादनका ग्राहकहरु आफ्नै छरछिमेकमा फेला पार्न सकिने भएकाले प्रशिक्षार्थीहरु आफैले पनि चुरा बनाउने तालिमलाई पैसा कमाउने राम्रो अवसरका रुपमा लिएका थिए । “सबै महिलाहरुले चुरा लगाउनु पर्ने भएकाले मैले यी सामानहरुलाई १०० देखि ३००० रुपैँया सम्म सजिलै बेच्न सक्छु”, श्रीपती कुमारीले भन्नुभयो ।

यसरी नै दुवै जिल्लाका अरु महिलाहरुले अहिले सिलाइकटाइ गरेर, खेलौना बनाएर र मौसमी तरकारी उत्पादन गरेर कमाइरहेका छन् । महिलाहरुले तालिमबाट प्राप्त सीपलाई व्यवसायमा कार्यन्वयन गरेपछि आफूमा सामाजिक तथा आर्थिक रुपान्तरण भएको देखेको बताए ।

“मेरो परिवारले मलाइ पहिले र अहिले गर्ने व्यवहारमा आएको फरक देखेकी छु । मैले कमाउने र अरुलाई पनि यस्तै गर्न प्रेरित गर्ने भएकाले मैले सम्मान पाउँछु”, लालबन्दी नगरपालिकाका सुष्मिता थापाले भन्नु भयो ।

कूल २२१० जनमा किशोरी तथा युवा महिलाहरु सौन्दर्य प्रशाधन, केरा खेती, क्रिस्टल तथा गहना डिजाइन गर्ने, हाते कढाइ तथा सिलाइ, च्याउ खेती, अचार बनाउने, मिठाइ तथा खाजा बनाउने लगायतका क्षेत्रमा प्रदान गरिएको आय–आर्जन सीप सम्बन्धी तालिमबाट लाभान्वित भएका छन् ।

तीन दिने भ्रमणका क्रममा अनुगमन टोलीले रौतहत र सर्लाही जिल्लाका क्रमशः राजपुर र लालबन्दी नगरपालिकाका मेयरहरुसँग अन्तरक्रिया गर्यो । लालबन्दी नगरपालिकाका मेयर मानवहादुर खड्काले उनको कार्यालयले यो परियोजना अन्तरगत श्री माध्यामिक विद्यालयमा नमूना शौचालय निर्माण भए पछि सार्वजनिक विद्यालयहरुमा लैंगिकमैत्री शौचालयहरु निर्माण गर्नु पर्यो भनी थुप्रै निवेदनहरु प्राप्त गरेको बताउनु भयो ।

युनेस्को काठमाडौँ कार्यालयका नेशनल प्रोफेसनल अफिसर बलराम तिमल्सिनाले मेयर तथा अन्य स्थानीय प्रतिनिधिहरुलाई संयुक्त परियोजनाले विस्तृत यौनिकता शिक्षा र सुरक्षित सिकाइको वातावरणका माध्यमबाट लैंगिक समानता प्राप्त गर्नमा अधिकारीहरुलाई मद्दत गर्न सरकारबाट स्वीकृति लिएर काम गरेको बताउनु भयो ।

यसरी नै शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालयका यादव प्रसाद आचार्यले परियोजनाका लाभान्वित समूहहरुलाई उक्त परियोजना सरकारकै कार्यक्रमको हिस्सा भएको र त्यहि अनुसार यसलाई हेर्नु पर्ने बनाउनु भयो ।

अनुगमन टोलीले कूल ११ वटा परियोजना स्थल तथा कार्यक्रम स्थलहरुमा गइ कार्यमूलक सिकाइ केन्द्रका सहजकर्ता, विद्यालयका विद्यार्थीहरु, शिक्षक तथा जननिर्वाचित स्थानीय प्रतिनिधिहरु लगायतसँग भेटेको थियो ।

<- Back to: UNESCO Office in Kathmandu
Back to top